Meraklıyım

Konu bizde de tekrar tartışılmaya başlandı. Dünyada durum ne bir hatırlayalım...

Hüsnü Mübarek Tunus'dan ders çıkardığı için protestolar başlayınca interneti kapattı. Peki bunu nasıl yaptı? Yukarıdaki grafik Mısır'ın internet trafiğini gösteriyor. Saat ikiden sonra trafik kademeli olarak inmeye başlıyor. Yani hükümetin elinin altında bütün interneti kapatan büyük kırmızı bir düğme yok. Bunun yerine hükümet internet servis sağlayıcılarını (ISS) teker teker arayarak kendilerini kapatmalarını emrediyor. Mısır'da da ISS'lerin hizmet verme yetkisi Türkiye'deki gibi hükümet tarafından verildiği için lisanslarını kaybetmemek adına ISS'ler bu emirlere karşı gelemiyor. Saat 6'dan sonra devam eden trafik Mısır Borsasını ve bazı bakanlıklara hizmet veren Noor Grup'tan geliyor.

Mental Floss'ta evlilik yüzükleriyle ilgili bir makale var. Başlıktaki soruda bu makaleden. 1888'de Güney Afrikalı madenciler DeBeers kartelini kurarak elmas fiyatlarını yükseltmeye başladılar. Değeri giderek artan elmasları bulmak zorlaştıkça yüzüklerde elmas kullanmak da popülerleşti. Fakat 1919'dan sonra yaklaşık 20 yıl boyunca elmas talebi ekonomik krizlerin de etkisiyle yavaş yavaş düşmeye başladı. Çıkmaza düşen DeBeers yöneticileri çareyi 1938'de New York'lu reklam ajansı N.W. Ayer ile anlaşmakta buldu. Ajans belki de tarihin en verimli kampanyasına imza atarak üç sene içerisinde elmas satışlarının %50 artmasını sağladı. Takip eden 20 yıl içerisinde Amerika'daki gelinlerin %80'inin bir tek taşı vardı. Kampanyanın ikinci aşamadında 1947'de kullanılmaya başlanılan "A diamond is forever" üzerinden 60 yıl geçmesine rağmen hala kullanılıyor.

Fun theory Volkswagen'in sponsorluğunda düzenlenen bir yarışma. Kısaca insanların yapmak istemediği işleri onlara eğlenceli bir yolla yaptırmanın yollarını arıyor. Web sitesi ve diğer projeler şuradan incelenebilir. Kazanan projeyi türkçeye EDS piyangosu diye çevirebiliriz. Trafik ışıklarına yerleştirilen kameralar yoldan geçen araçların hızlarını kaydedip hız sınırıyla karşılaştırıyor. Hız sınırını geçmeyen araçlar kaydediliyor ve aralarından yapılacak çekilişle kazanana ikramiye veriliyor. İkramiye de trafik cezalarından oluşan havuzdan geliyor.  3 gün süren saha testinde 24.000 araç gözlemlenmiş ve araçların hızı ortalama %22 azalmış. Başarılı sonuçlar sayesinde şu anda sistem Stockholm'de kullanılmaya başlanmış.

Önce neden bu kadar uzun zamandır yazmıyorum? Nedeni basit; önce iş, güç sonrasında tembellik. Yaz döneminde yoğun olarak organizasyon yapıyoruz, yazacak zaman bulmak çok zor. Daha sonrasında uzun zaman yazmamanın verdiği tembellikten kurtulmak için bir motivasyon gerekiyor. Motivasyon ofisin yeni bloggerından geldi. Sezen blogunda sineklerin uçuş davranışlarına takmış kafayı. Kara sineklerin uçuşu düşündüğümden çok daha karmaşık bir yapıya sahip. İlk dikkat çekici nokta uçmak için seçtikleri bölgeler. Genelde potansiyel olarak tüneyebilecekleri bir eşyaya yakın uçmayı tercih ediyorlar. Tüneyebilecekleri bu noktalar düşmanlarına karşı korunak sağlarken, eş bulmak için de avantaj sağlıyor. Bu eşya bir lambaysa daha da iyi. Çünkü lambalar ışık yayarken aynı zamanda ısı da yayarlar. Bu ısının yarattığı hava akımları sonucu sinekler daha az enerji harcayarak uçabiliyorlar. Uçtukları rota da oldukça komplike. Yatayda 50x50 santimlik, dikeyde ise 25 santimlik bir bölgede dönüyorlar. Ya...

Geçen hafta bahçeye bir karga yavrusu düştü. Karga sürüsünün kendisi için gösterdiği dayanışma muhteşemdi. Çok yakın mesafede iki karga mutlaka nöbetteydi, herhangi bir yardım çağrısında sürünün geri kalanı yardıma geliyordu. Hep duyardım böyle karga hikayeleri bu sefer gözümle de görmüş oldum. Ama maalesef hikaye mutlu sonla bitmedi, uçmayı başaramayan yavru doğal seleksiyona yenik düştü.  Bu arada kargaların yaşam süresi ile ilgili bir sürü şehir efsanesi var. Arkadaş arasındaki sohbetlerde bu yaşam süresinin 150 yıla kadar çıktığına şahidim. Yukarıdaki arkadaş vesile oldu, araştırdım. Zoolojik olarak kargaların sınıflandırılması şöyle; Animalia, Chordata, Vertebrata, Aves, Passeriformes, Corvidae, Corvus. Türkiye'de en çok bulunan karga türü Corvus Corax. Doğal yaşamda ortalama yaşam süreleri 10 yıl, insanlar tarafından bakıldığında bu süre 40 yıla kadar uzayabiliyor. 

Yüksek irtifada uçan uçakların arkasında bıraktıkları beyaz çizgiler. İngilizcesi "contrail". Havacılık terminolojisinde mutlaka bir Türkçe karşılığı vardır ama ben bulamadım, kendimce "uçak izleri" diyorum onlara.  Uçak izleri, soğuk bir günde ağzınızdan çıkan nefesinizin oluşturduğu buharın benzeri. Bu izler jet motorlarından çıkan sıcak ve nemli egzozun, yüksek irtifalardaki düşük sıcaklık nedeniyle donmasıyla oluşuyor.  İzlerin şekilleri uçağın irtifasına göre değiştiği gibi hava tahminleri için ipucu da verebiliyor. İnce ve daha kısa zamanda yok olan izler, havada daha az nem olduğunun dolasıyla havanın iyi olacağının göstergesi. Daha kalın ve uzun süre kalan izler için havada daha fazla nem olması gerekiyor. Havadaki yüksek nem oranı da kısa vadede yağmur demek. 

İzlanda'daki volkan patlamasından sonra Avrupa genelindeki uçuşlarda iki gündür ciddi aksamalar oluyor. Bunun nedeni KLM hava yollarına ait Boeing 747'nin 1989'da volkanik bir kül bulutunun içinden geçtikten sonra 4 motoru birden durması. Bu olay sırasında pilotlar motorları tekrar çalıştırana kadar uçak yaklaşık 3.400 metre irtifa kaybetmiş. Motorlarda volkanik tozların içerisinde bulunan silikat yüzünden problem yaşanıyor. Silikatın ergime derecesi 600 ile 800C arasında değişiyor. Faal haldeki bir jet motorunun ısısı ise 1000C. Bu yüksek ısı motora giren silikatı eritiyor. Fakat motorun arkasından çıkarken tekrar katılaşan maddeler motora yapışıp hava akışını engelleyebiliyor. Yukarıdaki çizim patlamadan sonra bulutun yayılma alanını gösteriyor. Alttaki resimde 1989'da kazayı yaşayan Boeing 747. Kazadan sonra motorlardaki hasar yaklaşık 80 milyon dolarmış. Uçak halen hizmete devam ediyor.

Bildiğiniz gibi Botox kozmetik endüstrisi tarafından bolca kullanılan bir malzeme. Fakat bu malzeme çok ciddi bir zehir olan Botulinum'dan üretiliyor. Maddelerin ne kadar zehirli olduğunu göstermek kullanılan LD 50  değeri Botulinum için 0,05 ile 0,005 mikrogram/kilo arasında değişiyor. Yani 1 gramı 300.000 ile 3.000.000 arası insanı öldürebilir. Yani Nişantaşı ve Bağdat caddesinde dolaşan botox'lu teyzeler el ele verirlerse sonumuz çok fena olabilir...

Etrafta bir sürü araba markası var. Bunların bir çoğu adını şirketin kurucusundan almış. Örneğin; 1. Chrysler - Walter Chrysler 2. Honda - Soichiro Honda 3. Buick - David Dunbar Buick 4. Chevrolet - Louis Chevrolet 5. Dodge - John ve Horace Dodge 6. Cadillac - Antoine Laumet de La Mothe, sieur de Cadillac Tabi ki istisnalar da var; 1. Volvo - İsveçli rulman üreticisi SKF tarafından kurulmuş. Latince "Volvere" yani yuvarlanıyorumdan geliyor. 2. Mercedes - 1897'de Avusturyalı girişimci Emil Jellinek Daimler'e yarışlarda kullanabileceği rabalar sipariş etmeye başladı. 1900'da 35 araba daha sipariş etti ve Daimler'le bu yeni arabaların kızı Mercedes'in adını taşıması için anlaştı. 3. Volkswagen - Almanca "İnsanların arabası" 4. SAAB - İsveç Uçak Limited'in İsveççe kısaltması 5. Toyota - Başlangıçta tezgah üreten firmanın kurucusu Sakichi Toyoda. Daha sonra araba üretimine de başlıyorlar ve 1935'te şirketin logosunu değiştirmek ...

İki basamaklı sayıların karesini kafadan hesaplamak bazen zor olabiliyor. İşi kolaylaştıran bir yöntem öğrendim. Örnek üzerinden anlatmak daha kolay; 27'nin karesini hesaplamaya çalıştığımızı düşünelim. 1. 27'ye en yakın 10'un katı olan sayıyı buluyoruz. Yani 30. 2. 30'dan 27'yi çıkarıyoruz.3. 3. Bulduğumuz sayıyı 27'den çıkarıyoruz. 24. 4. Birinci ve üçüncü basamakta bulduğumuz sayıları çarpıyoruz. 5. İkinci basamakta bulduğumuz tek basamaklı sayının karesini hesaplıyoruz. 6. Dördüncü ve beşinci basamaktaki sayıları topluyoruz. Okunduğunda zor gibi gözüküyor ama yapması kolay... Matematiksel ispatı şöyle (x-r).(x+r)+r2= x2 + xr - xr - r2 + r2 = x2

Nature by Numbers from Cristóbal Vila on Vimeo . Sayıların doğa ile olan ilişkisi çok insana ilham kaynağı olmuştur. Yukarıdaki video Cristóbal Vila'nın bu ilham kaynağından esinlenerek hazırladığı bir animasyon. Fibonacci sayıları , altın oran ve delaunay nirengisi animasyonda kullanılanlardan benim bildiklerim...

Haber Guardian'ından . İngiltere Başbakanı Gordon Brown'a göre, süper hızlı geniş bant internet bağlantısının yayılması, toplumda elektriğin icadı kadar büyük bir etki yapabilir. Kendisinin verdiği örneğe sağdık kalırsak; taşındığımızda sadece yeni evimizin adresini bir web sitesine girsek ve elektik, su, doğal gaz gibi aldığımız bütün hizmetler otomatik olarak transfer olsa mükemmel olmaz mı? İnsanların hayatını kolaylaştırmak bir yana, tasarruf edilen zaman, kaynaklar... Hayal etmesi bile güzel. Belki de bu yüzden Norveç'te artık geniş bant internet erişimi anayasal hak. Brown'a göre bunun önündeki tek engel alt yapının yeterince yaygın olmaması. Çözümleri de hazır. 2017'ye kadar ülkenin en az yüzde doksanına saniyede 50 megabit hızda internet bağlantısı ulaştıracaklar. Bu projeyi finanse etmeyi planladıkları yöntem çok tanıdık. Telefonlara getirilecek yıllık £6'luk bir "digital vergi". Hedefledikleri vergi yılda £175 ila £200 milyon. Yani yıllık y...

Japonlara taktım bugün. Yukarıdaki muhteşem görüntüler Okinawa Churaumi akvaryumundan. Web sitesi buradan görülebilir. Yetişkinler için giriş ücreti 1.260 yen, yani yaklaşık 20 TL. Bizim Turkuazoo'dan daha ucuz. Videodaki akvaryumun adı "Kuroshio denizi". Dünyanın ikinci büyük akvaryumu. Yedi buçuk milyon ton su alıyorve içerisinde yetmişe yakın tür var. Gördüğünüz akrilik cam panelin boyutları 8,2 metreye 22,5 metre, kalınlığı ise 60 santim.

Daha öncede bir çok firma ve kuruluş Jetpack'ler üzerine çalışmışlardı ama ticari olarak satışa sunulan ilk ürün Martin Jetpack'den geldi. Maliyeti 86,000 USD. Lüks bir spor arabayla kıyaslandığında çok para değil.  Ürün FAA Part 103 standartlarına uygun olarak üretildiği için pilotluk bröveniz olmadan kullanabiliyorsunuz. Sadece ürününüzü teslim almadan önce Martin Jetpack tarafından verilen bir eğitim programına katılıyorsunuz.  Yaklaşık 19 litre benzin alıyor ve bu benzinle 30 dakika uçabiliyorsunuz. Maksimum hızı saatte 100 kilometre. Yani bir depo benzinle 50 kilometre yol alabilirsiniz. Google Earth ile ölçtüm, benim ev ile ofis arası kuş uçuşu 8 kilometre, yani yaklaşık 5 dakikada evden işe gelebiliyorum, bir depo 3 gün yetiyor, günlük yol paramda yaklaşık 20 TL oluyor. Vallahi süpermiş... Fiyatı da uygun olsa ne acayip manzara olur sabahları, boğazın üzerinde uçan binlerce insan. Detaylarını incelemek isteyenler buradan bakabilir.

Philips Design  bir çok konuda konsept tasarımlar yapıyor. Bunların bazıları daha sonra üretilip pazara sunuluyor. Aşağıdaki resimler gelecekteki yemek kültürümüzü yakından ilgilendirebilir. Şimdilik  arkadaş arasında yapılan "ileride haplarla besleneceğiz" geyiğinin görselleştirilmiş halleri. Bu tasarımlar  hazırlanırken şu anda toplumda gözlenen organik yemek, engelleyici ilaç kullanımı gibi trendler,  ileride karşımıza çıkacak kullanılabilir tarımsal alan kıtlığı, yükselen yiyecek fiyatları ile ilgili problemler ve ürünlere uygulanacak genetik modifikasyonlar ve diğer teknolojik gelişmeler göz önünde bulunduruluyor. Bu resim moleküler gastronomiden ilham alınarak oluşturulmuş yemek yazıcısı. İçine koyduğunuz malzemeleri kullanarak aşağıda gördüğünüz "yemekleri" yapıyor. Aşağıdaki resimde yemek tahtası da üzerine koyduğumuz yiyeceklerin besin değerlerini gösteriyor. 

Eskiden bir 118'imiz vardı arardık, ulaşamazdık. Ulaştığımızda telefona çıkan teyzelerle iletişim kurmak neredeyse imkansızdı. Şimdi devir değişti, televizyonda bilinmeyen numaralar hizmeti veren şirketlerin reklamları dönüyor. Telekomünikasyon Kurumu, televizyonda sık sık reklamını gördüğümüz 11880'de dahil olmak üzere toplam 8 firmaya rehberlik hizmetleri yapmaları için lisans vermiş. Firmaların listesi buradan incelenebilir . Bunlardan ayrı olarak Türk Telekom ve 3 GSM operatörüne de bu konuda hizmet verebilmeleri için hak tanımış. Serbest piyasa ekonomisi kuralları gereğince her şirket kendi fiyatlarını belirlemekte serbest. Televizyonda reklamına rastladığım ikinci firma 11818 yani asistTT, %100 Türk Telekom iştiraki. Bulabildiğim fiyat tarifeleri; 1. 11818 2. 11824 3. 11881 - 11883

Veriler Trafik Araştırma Merkezi Müdürlüğünden, görselleştirme benden. Resmin üzerine tıklayarak daha rahat okunabilir halini görebilirsiniz. Veri ile ilgili detayları buradan indirebilirsiniz . Trafik kazalarında ölen insan sayısı beklediğimden çok daha az. Metodoloji ile ilgili bilgi olmadığı için hastaneye sevk edilirken veya hastanede hayatını kaybedenler bu sayıya dahil mi bilmiyorum. Tahminimce bu sayıya sadece kaza anında hayatını kaybedenler dahil.

Tepemizden geçen yüksek gerilim hatlarının potansiyellerini gösteren bir video. Üstlerine düşen ağaç dalını nasıl 15 saniyede güneş görmüş vampire çeviriyorlar.