15.11.2009

İstanbul'un taksileri


Gazetelerde bu aralar sık sık taksilerde insanların başına gelen dolandırıcılık hikâyelerini okuyorum. Yolu uzatma, müşterinin verdiği 50 TL'yi 5 TL ile değiştirmek en bilinen yöntemler. Askerde taksici bir arkadaşımın anlattığı taksimetre ile oynamayı gerektiren daha gelişmiş yöntemlerde var. Hedef genelde turistler ve özellikle kadınlar. Bu olaylar neden oluyor diye düşündüm ve öncelikle konunun ekonomik tarafını araştırmak istedim.

Ukome'nin araştırmasına göre İstanbul trafiğinin %15'i taksi ve taksi dolmuşlar tarafından taşınıyor. İstanbul ölçeğinde düşünüldüğünde 1.500.000 kişi ediyor. Yani çok yüksek bir talep söz konusu.

Konunun arz tarafı daha karışık. İstanbul’da yaklaşık 18.000 yasal taksi var. Bazı araştırmalara göre 5.000 ila 35.000 kadar da korsan taksi olduğu tahmin ediliyor. İstanbul’da yasal olarak kaç taksinin çalışabileceği son olarak 1991'de düzenlenen tahdit ile belirlenmiş. Bu tarihten beri yasal taksi plakası sayısı sınırlı, başka bir deyişle plaka arzı üzerinde bir tavan uygulaması var. Piyasaya giriş böyle bir tavanla engellediği için ticari taksi plakalarıyla ilgili ikincil bir pazar oluşmuş durumda. Şu anda İstanbul’da bir ticari taksi plakasının değeri yaklaşık 525.000 TL. Plakaların bedeli bu kadar yüksek olduğu için taksi plakaları genelde yatırım amaçlı olarak kullanılıyor. Bu parayı verebilecek insanlar genelde taksi şoförü olarak çalışmayı tercih etmiyor. Bunun yerine yatırımcılar plakaları günlük 120-200 TL gibi bedellere kiralıyorlar. Akaryakıt ve diğer giderlerde dikkate alındığında bir taksi şoförünün asgari ücret seviyesinde gelir elde edebilmesi için günlük 300 TL gibi yüksek bir ciro yapması gerekiyor.

Gazetelerde okuduğumuz ve ara sıra basımızda gelen taksi hikâyelerinin altında yatan temel nedenlerden en önemlisi bence bu ciro baskısı. Toplumun değer yargılarının erozyona uğraması ve bireylerin giderek daha makyavelist bir yaklaşım benimsemesi gibi çok önemli başka sebepler de var ama bunlar hakkında yorum yapabilecek donanıma sahip değilim.

Kısmen iktisat teorisinin öğretileri, kismen de pratik gözlemlerim sonucunda yüksek talep ortamında arza uygulanan kısıtlamanın hizmet kalitesini düşürdüğünü düşünüyorum. Son plaka tahdidi yapıldığında 7 milyon olan İstanbul nüfusunun bugün 13 milyona yaklaştığını göz önünde bulundurarak kademeli olarak yapılacak yeni plaka tahditlerinin arzı arttırarak hizmet standardını yükselteceğini düşünüyorum. Yeni plakalar aynı zamanda ikincil piyasadaki arzı da arttıracağı için plaka bedelleri ve dolayısıyla günlük kira bedelleri de düşecektir. Bu da doğal olarak şoförlerin üzerindeki biraz önce bahsettiğimiz ciro baskısını azaltacaktır.

Buradaki en can alıcı soru şu anda ellerinde yüksek miktarda plaka tutan ve yeni tahditlerle varlıklarının değeri düşeceği ciddi kayıplar yaşayacak kitlenin baskısına karşın böyle bir kararın alınıp alınamayacağı? Bence bu sorunun cevabı da bizlerin elinde. Taksi ücretleri biraz önce bahsettiğimiz giderler göz önüne alınarak belirleniyor. Yani şu andaki arz tavanı yüzünden biz taksi ücreti olarak ödememiz gerektiğinden daha fazlasını ödüyoruz. Başka bir şekilde söylersek her gün taksileri kullanan 1.500.000 insanın cebinden taksi plakası sahiplerinin cebine haksız bir kazanç söz konusu. Hiç bir yönetim bu kadar insanın desteklediği bir kampanyaya kayıtsız kalamaz.

4 yorum:

sivrisinek dedi ki...

benim basima gelmisti bir kere. aman gece gece para cekmeyeyim diye zeynep bana 50 kagit vermisti hatta. Ama adam 5 tl verdin apla demesin mi. Kafa da inatlasmaya musait degil. Bankamatik e gittik. Bankamatik de bu bahtsiz bedevi kisisinin kartini yutmasin mi. Gece gece beklemistim bankamatik onunde. Sogukta. Sansli taksici yolsuzu bir de beklemeden dolayi bayagi bu isten sansli cikmisti......

BurAk dedi ki...
Bu yorum yazar tarafından silindi.
Adsız dedi ki...

yqzera hbmuua christian louboutin shoes at neiman marcus louboutin outlet is the christian louboutin outlet real xkswrspp ugg セール アグ ブーツ ugg ムートン heifuxu gnsjzlo ksark Blogger: Meraklıyım - Yorum Gönder eyilccx ダウン レディース モンクレール モンクレール branson veksffzd ugg outlet merrimack nh ugg outlet pccxrukf

Adsız dedi ki...

85 oz Casual Canine Mesh Dog Harness, Small, Purple Pet Trex Premium Quality Pet Vehicle Barrier Cage Dog for ZippyPaws Crinkle Butterfly Small Squeaky Plush Dog Toy Oxbow HEALTHY HANDFULS Hamster and Gerbil Complete Exo Terra SunGlo Neodymium Lamp 25 Watts Petsafe PDT0013625 Elite Big Dog Remote Trainer Kurgo Bench Seat Cover, Black Birdscapes 710 Brushed Metal 12Ounce Glass Hummingbird Mighty Dog 2Flavor Variety Pack, 5.Sink the Bismarck at 41 percent followed by a 43 percent Schorschbock. [url=http://www.findbeststraightener.co.uk]ghd outlet[/url] Le tarif journalier comprend presque tout votre sjour d'htel, de nourriture, de guide touristique personnel, transport priv, billets d'entre aux monastres et autres lieux d'intrt, et de temps en temps, un repas dans un restaurant uniquement Bhoutanaise.Avec l't 2011 en ligne et de planification en ligne d'accessoires de loisirs, la programmation est UGG chaussures sac chanel offrent tout le confort jour. [url=http://www.findbeststraightener.co.uk]ghd hair straighteners[/url] Water sports and tours can also be arranged by the Resort staff.Si vous savez que vous ne serez pas en mesure de payer le solde en entier, cherchez une faon moins coteuse d'acheter l'article. [url=http://www.bestkarenmillen4u.com]karen millen online[/url] Comecei fazendo um jirau e uma fogueira embaixo dele, como aprendi no curso do Tib.Fifteenminute tee times guarantee unaccustomed levels of serenity. [url=http://www.superhairstraighteners.co.uk]cheap ghd[/url] Monaco.Certains fonctionnaires auraient ainsi entretenu des liens de proximit avec des entrepreneurs et accept des avantages de leur part en plus de faire payer par la Ville des travaux sans pices justificatives. [url=http://louisvuittonpurse1.webnode.jp]louisvuittonpurse1.webnode.jp[/url] "Qu'elles soient grandes ou petites, toutes les socits doivent respecter les dcisions de la FTC et garder les promesses de confidentialit faites aux consommateurs, ou elles finiront par payer beaucoup plus que ce que leur aurait cot le respect" des rgles, a comment le prsident de la FTC Jon Leibowitz.Bulgarie.[url=http://www.superhairstraighteners.co.uk]ghd sale[/url] There is also a fullservice fitness center that includes the latest in cardiovascular equipment and a wide variety of free weights.Malia will graduate from high school during Obama's final year in office, in 2016, and probably trade the White House for a college dorm. [url=http://www.mulberryoutletukhome.com]mulberry outlet store[/url] L'tat hbreu a laiss entendre qu'il tait responsable du raid qui s'est droul quelques kilomtres de Damas, la capitale syrienne, sans toutefois aller jusqu' le confirmer.And oh yeah, they killed her handmaiden.